X in het paspoort: UWV registreert ziekte door zwangerschap als orgaandonatie
Een persoon met een X als geslachtsregistratie meldde zich ziek door zwangerschap bij het UWV, maar het systeem kon dat niet als zwangerschap registreren en boekte het als orgaandonatie. Het incident wordt gebruikt als argument voor meer registratieaanpassingen, maar laat volgens de auteur vooral zien wat gebeurt wanneer biologische realiteiten uit administratieve systemen worden verwijderd.
Sam Veeman, een persoon met een X als geslachtsregistratie, werd in 2024 door een zwangerschap ziek en kon die ziekmelding bij het UWV niet als zwangerschap laten registreren. Volgens het UWV is het in de systemen 'helaas nog niet mogelijk om mensen met een X te registreren als "ziek als gevolg van zwangerschap"'; daarom wordt het geregistreerd als 'ziek als gevolg van orgaandonatie' (bron).
De teneur van het artikel: dit bewijst dat systemen, formulieren en instanties nog niet 'X-proof' zijn — na de X in het paspoort 'begint het pas', en overheden moeten al hun processen herontwerpen. De oplossing is in dit frame altijd dezelfde: meer aanpassing, meer categorieën, meer herregistratie, tot elke administratie de genderidentiteit volgt in plaats van het geslacht.
Waarom kan zo'n systeem zwangerschap niet aan een X koppelen? Omdat zwangerschap een sekse-gebonden werkelijkheid is: alleen mensen van het vrouwelijk geslacht kunnen zwanger worden. Volgens de minister voor Rechtsbescherming (2019) zijn sekse en de registratie daarvan van belang bij medische behandelingen en medisch onderzoek, bijvoorbeeld voor gerichte uitnodigingen in bevolkingsonderzoeken (bron). Wie de sekseregistratie vervangt door een identiteitsregistratie, knipt precies de informatie weg waar die rechten aan hangen.
Ook medisch kan sekse ertoe blijven doen: volgens dezelfde brief kan de vroegere sekse van iemand die de geslachtsvermelding laat wijzigen van belang blijven voor bepaalde medische ingrepen of medicatie (bron).
Het opmerkelijke is hoe dit incident wordt ingezet. De registratiewijziging veroorzaakt een probleem, en dat probleem wordt vervolgens aangevoerd als bewijs dat de samenleving nog verder mee moet bewegen. Elke storing die de ideologie veroorzaakt, wordt brandstof voor de volgende eis: X op het stembiljet, X in elk formulier, sekse uit elke database.
Voor de persoon in kwestie betekende het dat de ziekmelding onder een verkeerde reden werd geregistreerd. Dat is de tragiek van dit beleid: het belooft erkenning via de administratie, maar levert bureaucratische ontheemding — juist voor de kleine groep die het moest helpen. En voor alle anderen wordt de administratie onbetrouwbaarder: als 'geslacht' alles kan betekenen, betekent het niets meer.
Dit is geen verhaal over een onhandig UWV-systeem; het is een verhaal over wat er gebeurt als administratie de biologie moet ontkennen. Een zwangerschap die als orgaandonatie wordt geregistreerd, is geen implementatiefout van de inclusie — het is de logische uitkomst van een registratiebeleid dat de enige relevante variabele heeft geschrapt.