Veroordeelde neonazi opgeroepen voor vrouwengevangenis — na een eenvoudige verklaring
Een veroordeelde extremist in Duitsland maakte gebruik van de nieuwe Selbstbestimmungsgesetz om zijn geslachtsregistratie te wijzigen en werd vervolgens opgeroepen voor een vrouwengevangenis. Dit scenario werd door tegenstanders van zelfidentificatiewetten herhaaldelijk als waarschuwing aangehaald, maar door voorstanders consequent als 'bangmakerij' afgedaan. Vergelijkbare incidenten deden zich eerder al voor in Schotland (2023).
Sven Liebich, een in juli 2023 door het Amtsgericht Halle veroordeelde Duitse rechts-extremist (18 maanden cel, onder meer wegens opruiing en belediging), liet eind 2024 op grond van de nieuwe Duitse zelfbeschikkingswet (Selbstbestimmungsgesetz, sinds november 2024 van kracht) via een eenvoudige verklaring bij de burgerlijke stand zijn geslacht en voornaam wijzigen en heet sindsdien Marla-Svenja. De Staatsanwaltschaft Halle riep Liebich op om de straf uit te zitten in JVA Chemnitz, een vrouwengevangenis; Liebich publiceerde de oproep zelf op X. De eindbeslissing over plaatsing ligt bij de gevangenis, die de veiligheid moet beoordelen (bron).
Dit scenario werd door critici van zelfidentificatiewetten als waarschuwing aangehaald. In Nederland antwoordde het kabinet bij het (inmiddels ingetrokken) wetsvoorstel over het wijzigen van de geslachtsvermelding in de geboorteakte dat het geen verband zag tussen oneigenlijk gebruik van vrouwenvoorzieningen en het wijzigen van de geboorteakte, en dat de Dienst Justitiële Inrichtingen, het COA en de vrouwenopvang geen gevallen van misbruik kenden (bron). In Schotland werd op 24 januari 2023 een voor twee verkrachtingen veroordeelde transgender persoon in de vrouwenafdeling van het gevangeniswezen opgenomen en twee dagen later naar de mannenafdeling overgeplaatst; volgens de Scottish Prison Service kwam die persoon daar niet in contact met andere gevangenen (bron).
Het artikel presenteert drie kernproblemen: de wijziging van de geslachtsvermelding vraagt alleen een eenvoudige verklaring bij de burgerlijke stand, zonder deskundigenverklaring of rechter, terwijl de gevangenis bij de plaatsing zelf de veiligheid moet beoordelen en kan overplaatsen (bron), de prikkels voor misbruik zijn asymmetrisch, en vrouwelijke gevangenen lopen specifieke risico's.
De auteur bekritiseert wat hij het 'propagandamechanisme' noemt: de retorische verschuiving van 'dit zal nooit gebeuren' naar 'dit is slechts één incident' zodra een voorspeld misbruik zich daadwerkelijk voordoet.
Het stuk sluit af met een pleidooi voor zorgvuldigere regelgeving die recht doet aan zowel de belangen van transgender personen als de veiligheid van vrouwen in kwetsbare omstandigheden.