Genderleer in de klas: voorlichting of ideologie?
Lesmateriaal voor scholen gaat uit van genderidentiteit als innerlijk gevoel. Dit artikel stelt dat dit geen neutrale voorlichting is, maar een omstreden mensbeeld waar ouders inzicht in willen hebben.
Onder de noemer relationele en seksuele vorming wordt op scholen materiaal gebruikt waarin 'genderidentiteit' wordt uitgelegd als een innerlijk gevoel dat kan afwijken van het lichaam; COC omschrijft genderidentiteit in zijn onderwijs-begrippenlijst als "een diep gevoelde persoonlijke beleving" (bron). In maart 2021 stelden Bisschop (SGP) en Bruins (ChristenUnie) schriftelijke vragen over de Rutgers-lesmaterialen en de suggestie dat kinderen kunnen kiezen uit een reeks van geslachten (bron).
Dat mensen met genderdysforie bestaan en respect verdienen, is geen punt van discussie. Maar de stelling dat iedereen een genderidentiteit heeft die belangrijker is dan het geslacht van het lichaam, is een levensbeschouwelijke claim — geen wetenschappelijk feit. Volgens de Cass Review bevelen weinig richtlijnen formele meetinstrumenten voor genderdysforie aan, en zijn de bestaande instrumenten slecht gevalideerd (bron). Het is een mensbeeld uit de gendertheorie, en daarover verschillen wetenschappers en filosofen fundamenteel van mening.
Feitelijke voorlichting (voortplanting, puberteit, veiligheid, respect) hoort op school thuis. Een omstreden identiteitsleer als feit presenteren aan kinderen die nog volop in ontwikkeling zijn, is iets anders. Eerdere studies lieten volgens de Cass Review zien dat bij ongeveer 15 procent van de kinderen die voor de puberteit waren aangemeld de genderincongruentie doorzette tot in de volwassenheid (latere studies: 10 tot 33 procent), en dat de meeste van deze kinderen als volwassene homoseksueel of biseksueel werden zonder transgenderidentiteit (bron). Kinderen die niet in stereotiepe rollen passen kunnen uit het lesmateriaal de conclusie trekken dat er iets mis is met hun lichaam.
Scholen zijn vrij in de keuze van lesmateriaal — dat is een groot goed. Maar die vrijheid kent grenzen: kerndoel 38 zegt dat leerlingen leren "respectvol om te gaan met seksualiteit en met diversiteit binnen de samenleving, waaronder seksuele diversiteit", en schrijft niet voor welk mensbeeld daarbij hoort (bron). Volgens artikel 8 lid 3 WPO richt het onderwijs zich bovendien "in ieder geval herkenbaar" op kennis over en respect voor verschillen in onder meer geslacht en seksuele gerichtheid (bron).
In de praktijk weten veel ouders niet welk mensbeeld wordt onderwezen, en wie vragen stelt wordt al snel in de hoek van 'boze ouders' gezet. Dat is onterecht: kritische vragen over een omstreden theorie zijn legitiem en horen bij een open samenleving. Concreet kunnen ouders: het lesmateriaal opvragen bij de school, vragen welke leerdoelen ermee gediend zijn, en bij de medezeggenschapsraad agenderen hoe de school omgaat met levensbeschouwelijk geladen materiaal.
Voorlichting over feiten, respect voor iedereen — inclusief kinderen met genderdysforie — en terughoudendheid met identiteitsleer in het curriculum. Laat de biologie aan de biologieles en het mensbeeld aan ouders en kinderen zelf.