'Bending Gender' aan de Universiteit Leiden: een lezingenreeks over genderdiversiteit

Van 17 oktober tot 19 december 2023 organiseerde Studium Generale Leiden — het algemeen-vormende onderwijsprogramma van de oudste universiteit van Nederland — de lezingenreeks 'Bending Gender'. Zes sprekers uit filosofie, geschiedenis, psychologie, gender studies en kunst bogen zich over gender, telkens vanuit hun eigen vakgebied. Op papier oogt dat als precies wat een universiteit hoort te doen: een onderwerp van meerdere kanten belichten. Wie de sprekerslijst en de insteek van de reeks bekijkt, ziet een reeks die uitgaat van genderdiversiteit als gegeven en niet de vraag stelt óf de scheiding tussen biologisch geslacht en gender wetenschappelijk houdbaar is.

Filosofe Annemie Halsema opende op 17 oktober met een lezing over het conceptualiseren van sekse, gender en identiteit voorbij de cis/trans-binariteit. Historica Geertje Mak volgde met de medische en psychologische geschiedenis van genderidentiteit. Kinder- en jeugdpsycholoog Lieke Vrouenraets (LUMC) besprak de "ethische uitdagingen" in de zorg voor kinderen en jongeren met genderdysforie; volgens de aankondiging ging het over wat gender en genderdysforie zijn, de diagnostiek, de behandelopties en de ethische vragen in die zorg. Genderwetenschapper Maaike Meijer sprak over het overstijgen van de man/vrouw-binariteit, Annelies Kleinherenbrink over gender in de geneeskunde, en kunstwetenschapper Looi van Kessel sloot de lezingen af met een lezing over drag en kleding als genderexpressie. Op 8 februari 2024 volgde als afsluiting de theatervoorstelling Narrow Spaces, over mannen die niet kunnen voldoen aan heteroseksuele en mannelijke normen.

In de aankondigingen van de lezingen op de website van Studium Generale is de kritische internationale literatuur over de bewijsbasis voor puberteitsremmers en hormonale behandeling bij minderjarigen niet het uitgangspunt van een lezing, en geen van de zes sprekers is aangekondigd als vertegenwoordiger van een genderkritisch of biologisch perspectief. De Cass Review noemde de zorg voor jongeren met genderdysforie een terrein met opvallend zwak bewijs (in het origineel: 'an area of remarkably weak evidence') (bron).

Studium Generale is het algemeen-vormende programma van de Universiteit Leiden. De lezingenreeks draagt daarmee de naam van de universiteit, ook wanneer de sprekers hun eigen opvattingen verwoorden.

Dit is een illustratie van hoe de mars door de instituties er in de praktijk uitziet: niet via een expliciet ideologisch besluit, maar via een op zichzelf onschuldig ogend programma-onderdeel dat, eenmaal onder de vlag van de universiteit, een eenzijdig kader de status van gezaghebbende kennis verleent. Universiteit Leiden geeft als een van de oudste en gezaghebbendste instellingen van Europa mede de toon aan voor wat als legitieme wetenschappelijke kennis geldt — en wanneer een omstreden kader zonder aangekondigd tegengeluid wordt aangeboden onder de naam van de universiteit, verschuift de vraag van welke meningen op een universiteit mogen klinken naar welke meningen de universiteit zelf een podium geeft.