54 procent tevredenheid over de neovagina: wat zegt zo'n cijfer?
Een percentage van 54 procent over tevredenheid met een neovagina haalde het nieuws. Wat zeggen zulke cijfers over de uitkomsten van deze operatie, en wat niet?
Bron van de afbeelding: Het Parool.
Wat een tevredenheidscijfer zegt
Waar het getal van 54 procent vandaan komt, is niet te controleren: het record bevat geen werkende link naar het Parool-artikel. Andere cijfers over tevredenheid zijn wel te vinden. Een meta-analyse uit 2021 van 57 studies met 4.680 patiënten kwam op een gepoolde tevredenheid van 91 procent en 2 procent spijt (bron). Hoe hoog zo'n percentage uitvalt, hangt af van wie er wordt gevraagd, hoe lang na de operatie en waarover (uiterlijk, functie, pijn, seksuele tevredenheid). Een tevredenheidscijfer zegt bovendien niets over het aantal complicaties.
Een neovagina is geen vagina. Bij de meest voorkomende techniek (peniele inversie) wordt penishuid naar binnen gestulpt. Het resultaat is een blind eindigende holte die met huid is bekleed. Complicaties komen voor. In een meta-analyse uit 2021 (57 studies, 4.680 patiënten) lagen de gepoolde percentages op 11 procent voor stenose of vernauwing, 4 procent voor weefselnecrose, 3 procent voor prolaps en 1 procent voor fistels (bron).
Media als doorgeefluik
De media spelen een stuwende rol. Een positief klinkend percentage wordt uit een abstract gehaald, in een kop gezet en verspreid zonder context, zonder kritiek op de studieopzet en zonder de ervaringen van mensen die met de gevolgen leven. Het frame is vaste prik: wetenschap toont hoge tevredenheid, spijt is zeldzaam, genderbevestigende zorg redt levens. Alternatieve stemmen — detransitioners, chirurgen die de beperkingen erkennen, onderzoekers die wijzen op de zwakke evidence base — worden genegeerd of weggezet als vijandig.
Dit is geen neutrale verslaggeving. Het is activistische journalistiek die een ideologisch gewenst narratief in stand houdt. De lezer krijgt geen realistisch beeld van de trade-offs. Hij krijgt een geruststellend getal.
Wat klinieken vertellen
Een neovagina is een chirurgisch gevormde holte en heeft niet de bouw en de fysiologie van een biologische vagina. Hoeveel patiënten achteraf spijt hebben of de transitie stoppen, is bij de Engelse klinieken voor volwassenen onbekend: volgens de operationele review van NHS England ontbreken gegevens over de uitkomsten voor patiënten, zodat uitkomsten en veiligheid niet goed te beoordelen zijn (bron).
Het is een chirurgische interventie waarbij gezond weefsel wordt omgevormd, met een kans op complicaties. Voor sommige mensen vermindert de dysforie. Voor anderen begint een nieuw hoofdstuk van medische afhankelijkheid, teleurstelling en lichamelijke klachten.
De bittere realiteit
Mensen die deze operatie hebben ondergaan, leven met de gevolgen. Sommigen vertellen openlijk over klachten na de operatie. Hun verhalen laten zien dat een tevredenheidscijfer niet voor iedereen geldt.
Een samenleving die dit blijft verpakken als vooruitgang en hoog tevredenheidspercentage, doet deze mensen tekort. Eerlijke voorlichting begint met de cijfers over zowel tevredenheid als complicaties: het gaat om een ingrijpende, onomkeerbare lichaamsverandering waarvan de uitkomsten per persoon verschillen.